Een aanval op een koopvaardijschip als oorlogsmisdaad en als daad van agressie tegen de vlaggenstaat en de kuststaat

Het artikel lost het wetenschappelijke probleem op van het vaststellen van de omstandigheden waaronder een aanval op een koopvaardijschip tijdens een internationaal gewapend conflict kwalificeert als een oorlogsmisdaad en tegelijkertijd als een daad van agressie tegen de vlaggenstaat en de kuststaat. De actuele relevantie wordt ingegeven door de praktijk van juli 2026 in de Zwarte, Azov- en Kaspische Zee, toen tientallen schepen onder de vlag van staten die geen partij waren bij het conflict werden onderworpen aan het gebruik van geweld, en derde staten claims tegen beide strijdende partijen indienden. De methodologische basis is het testen van een hypothese door middel van een poging tot weerlegging: de omstandigheden waaronder een schip de bescherming van een civiel object verliest, worden afzonderlijk onderzocht, en pas daarna wordt de definitieve kwalificatie geformuleerd. Het artikel past de formeel-juridische, vergelijkend-juridische en systemisch-structurele methoden toe, samen met de interpretatiemethode op grond van de artikelen 31 en 32 van het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht van 1969. Het staat vast dat een aanval op een schip dat niet voldoet aan de criteria van een militair doel krachtens artikel 52, lid 2, van het Aanvullend Protocol I van 1977, en niet valt onder de paragrafen 60 of 67 van het San Remo Manual van 1994, aanleiding geeft tot de strafbare feiten bedoeld in artikel 8, lid 2, onder b), i), ii) en iv), van het Statuut van Rome en een daad van agressie vormt krachtens artikel 3, onder d), van de Resolutie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. 3314 (XXIX) en artikel 8 bis (2)(d) van het Statuut van Rome. Er wordt aangetoond dat de sancties van een schip, het vervoer van koolwaterstoffen of het lidmaatschap van de zogenaamde schaduwvloot op zichzelf het schip niet tot een militair doel maken, aangezien sancties een economisch en geen militair instrument zijn. Er wordt onderbouwd dat een staatsaanval op een schip niet neerkomt op piraterij, vanwege het ontbreken van het element van privédoeleinden op grond van artikel 101 van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee van 1982, en dat het Verdrag van 1988 ter bestrijding van onrechtmatige daden tegen de veiligheid van de zeevaart niet van toepassing is op het optreden van strijdkrachten in gewapende conflicten, op grond van de uitzondering in artikel 2 bis, lid 2, van het Verdrag van 2005. Protocol daarbij. Er wordt onderscheid gemaakt tussen het verbod op een gesanctioneerd vaartuig als wetshandhavingsmaatregel en een aanval erop als een daad van vijandelijkheden. De bewering van de stilzwijgende goedkeuring door de Staten van een uitgebreider begrip van militaire doelstellingen wordt weerlegd. De wetenschappelijke nieuwigheid ligt in de formulering van één enkele kwalificatietest, die van toepassing is ongeacht welke partij bij het conflict de aanval heeft uitgevoerd, en in de toetsing ervan aan de hand van het materiaal van de gebeurtenissen van juli 2026.

Citaat: Keshkentii, Denys. Een aanval op een koopvaardijschip als oorlogsmisdaad en een daad van agressie tegen de vlaggenstaat en de kuststaat SSRN, DOI 10.2139/ssrn.7229738. Verkrijgbaar bij SSRN: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=7229738